Hoe bescherm je jezelf tegen de kou bij een winterse wandeling?

De temperatuur is niet enkel een kwestie van comfort: het gaat om je veiligheid. Wanneer het kwik daalt, gebruikt je lichaam veel meer energie om warm te blijven. Als je je niet voldoende inspant of als er vocht bij komt kijken, verlies je snel warmte. Het risico op onderkoeling is niet te onderschatten, zelfs niet bij een simpele wandeling bij koud weer. Onderkoeling treedt op als je lichaamstemperatuur onder de 35 °C duikt en leidt tot rillen, verwarring en verlies van coördinatie.

Je lichaamsuiteinden als je handen, voeten en hoofd zijn het kwetsbaarst, omdat je bloedsomloop daar minder actief is als je lichaam probeert op te warmen. Wintertenen- of handen, bevroren lichaamsdelen en zware vermoeidheid horen bij de veel voorkomende gevaren. Daarop anticiperen en de waarschuwingssignalen herkennen zijn dus belangrijke reflexen om jezelf warm en in veiligheid te houden.

De beste bescherming tegen de kou berust op het drielagensysteem. 

- De eerste laag, die in direct contact staat met je huid, moet goed ademen om je transpiratie af te voeren. Draag bij voorkeur synthetische materialen of merinowol, die drogen snel en houden zo je bovenlichaam droog.

- De tweede laag werkt als isolatie: een lichte fleece tijdens de inspanning, een gewatteerde jas in de pauze of op de koudste dagen. Zo gaat er geen lichaamswarmte verloren en kan je de temperatuurschommelingen volgen.

- Tot slot dient de derde laag als barrière tegen de buitenlucht: een wind- en waterdichte jas, bij voorkeur met een ademend membraan (type Gore-Tex). Die beschermt je tegen regen, wind en kou en laat je lichaamsvocht ontsnappen. 

Met deze eenvoudige maar doeltreffende combinatie houd je zoveel mogelijk warmte vast en is je lichaam klaar voor de inspanning.

Je lichaam heeft brandstof nodig om warmte te produceren. Als je in de winter gaat wandelen, heb je dus energierijke voeding nodig die je gemakkelijk kan opeten. Gedroogd fruit, energierepen, noten, kaas of ontbijtkoek leveren koolhydraten, eiwitten en vetten. Met die nutriënten kan je lichaam zich opwarmen en kan je de inspanning een hele dag lang volhouden. Door regelmatig even te pauzeren om iets te eten voorkom je een energiedip.

Ook voldoende drinken is heel belangrijk. Je voelt door de kou misschien minder dorst, maar je lichaam verliest wel water via je ademhaling en transpiratie. Regelmatig wat water of iets warms uit een thermos drinken houdt je hydratatie op peil en biedt extra comfort. Met een warme drank kan je zelfs even opwarmen en het koudegevoel beperken. Denk bijvoorbeeld aan thee, kruidenthee of warme chocolademelk. Aarzel niet om iets meer mee te nemen dan je nodig denkt te hebben, zeker op lange wandelingen.

Een geslaagde winterse wandeling is grotendeels afhankelijk van een goede voorbereiding. Bekijk zeker voor je vertrekt het weerbericht, om te voorkomen dat je in extreme omstandigheden gaat wandelen. Met hevige wind, mist of felle kou loop je meer risico. Kies altijd een route die past bij de weersomstandigheden, jouw niveau en hoeveel tijd je hebt, om te voorkomen dat je oververmoeid raakt en om veilig van je wandeling te kunnen genieten. Een kleine rugzak met een reddingsdeken, een extra paar handschoenen, een extra fleece en iets warms om te drinken is een kostbare metgezel.

In België kan je in gebieden als de Hoge Venen of de Vallée de la Semois genieten van schitterende landschappen, zelfs zonder sneeuw. In Frankrijk kan je in de Vogezen of de Jura genieten van winterse wandelingen zonder dat je het hooggebergte in moet. Ben je op zoek naar een intensievere activiteit, denk dan eens aan sneeuwschoenwandelen. Daar heb je wel wat extra materiaal voor nodig. Het is hoe dan ook belangrijk dat je weet waar je grenzen liggen, niet aarzelt om een wandeling in te korten als je merkt dat je te moe begint te worden en altijd in je achterhoofd houdt dat het gaat om genieten, niet om meer te doen dan je aankan.