De baan, het type schaatsen, het verloop van de wedstrijden: ontdek de concrete verschillen tussen shorttrack en langebaanschaatsen.
Langebaanschaatsen en shorttrack zijn twee sporten waarbij snelheid centraal staat. Toch verschillen ze op veel punten van elkaar. We leggen je uit hoe je deze twee disciplines van elkaar kunt onderscheiden, van behendigheid op de korte baan tot kracht op de grote ovaalvormige baan van 400 meter.
Shorttrack is een bijzonder snelle sport op een kleine baan. Tijdens wedstrijden komen de deelnemers vaak met elkaar in contact en speelt strategie een cruciale rol. Shorttrackers strijden tegen elkaar op de 500 m, 1000 m of 1500 m.
Shorttrack wordt beoefend op een standaardijsbaan van 60 x 30 m (meestal gebruikt voor ijshockey).
Afmetingen: de baan heeft een omtrek van precies 111,12 m.
De bochten: de bochten zijn zeer scherp. Langs de baan staan stevige beschermmatten om de sporters te beschermen bij valpartijen.
Bij shorttrack is het bedoeling om als eerste over de finish te komen en speelt de totale tijd geen rol. Shorttrackwedstrijden verlopen via een afvalsysteem.
• De voorrondes: vier tot zes schaatsers starten tegelijkertijd vanaf dezelfde lijn. Alleen de eerste twee of drie schaatsers van elke reeks plaatsen zich voor de volgende ronde.
• Kwart- en halve finales: het format blijft hetzelfde maar de spanning neemt met elke ronde toe.
• A- en B-finale: In de A-finale worden de medaillewinnaars bepaald (de vier tot zes beste van de wedstrijd). De B-finale dient om de rangschikking te bepalen van de schaatsers die in de halve finale zijn uitgeschakeld (meestal voor de plaatsen zeven tot twaalf).
Wedstrijdregels en overtredingen
Shorttrackers schaatsen tijdens wedstrijden dicht op elkaar waardoor jureren niet eenvoudig is. De scheidsrechters kunnen een schaatser om de volgende redenen uitsluiten:
- Obstructie (impeding): een tegenstander duwen, blokkeren met de arm of laten struikelen.
- Afwijken van de lijn: op gevaarlijke wijze een concurrent afsnijden bij het inhalen.
- Buiten de baan schaatsen: langs de binnenkant van een blokje schaatsen dat de bocht afbakent.
Estafettewedstrijden worden gereden in teams van vier schaatsers. De schaatsers wisselen elkaar af met een duw om hun snelheid door te geven.
• Estafette mannen (5.000 m / 45 ronden) en vrouwen (3.000 m / 27 ronden): de volgorde van de estafette speelt geen rol. Elke deelnemer schaatst meestal 1,5 tot 2 ronden. Enige verplichting: de laatste twee ronden moeten door dezelfde schaatser worden afgelegd.
• Gemengde estafette (2.000 m / 18 ronden): het team bestaat uit twee mannen en twee vrouwen. De volgorde is vastgelegd: vrouw-vrouw-man-man. Elke schaatser rijdt twee keer (elke beurt duurt ongeveer 2,5 ronden).
Vanwege de scherpe messen van de schaatsen en het risico op massale valpartijen biedt de uitrusting veel bescherming:
• Helm: verplicht en heeft een harde schaal zonder grote ventilatieopeningen om te beschermen tegen het mes van een schaats bij een valpartij.
• Handschoenen: onmisbaar, met hars aan de uiteinden van de linkerhand, zodat de schaatser zich in de bochten op het ijs kan afzetten.
• Schaatsen: hoge en zeer stijve schoen, vaak van carbon. Het mes is vast en links uitgelijnd, zodat de schaatser in de bochten maximaal kan overhellen.
• Pak: verplicht snijbestendig (vaak van Kevlar of Dyneema).
• Bril: schaatsers dragen een bril om zich te beschermen tegen ijssplinters en wind.
Traditioneel schaatsen is een discipline waarbij kracht en regelmaat centraal staan in je strijd tegen de klok op een grote ovaalvormige ijsbaan.
De baan verschilt aanzienlijk van een shorttrackbaan. Bij klassiek schaatsen heeft de ovaalvormige baan dezelfde afmetingen als een atletiekbaan.
Afmetingen: Schaatsers rijden op een ovaalvormige baan van 400 m met twee verschillende banen.
• Van baan wisselen: De schaatsers moeten in elke ronde van baan wisselen bij de kruising, zodat ze beiden dezelfde afstand afleggen.
Bij klassiek langebaanschaatsen worden individuele wedstrijden gehouden op de 500 m, 1000 m, 1500 m, 5000 m en 10.000 m.
• Paren: De deelnemers schaatsen met twee personen tegelijk, één in elke baan.
• Klassement: Het eindklassement wordt bepaald op basis van de geregistreerde tijd. Er zijn geen voorrondes, de schaatsers hebben meestal maar één race om de best mogelijke tijd neer te zetten.
De veelzijdige discipline bij uitstek, een combinatie van pure snelheid, behendigheid en tactiek. Deze discipline volgt de regels van het shorttrack maar dan op de grote baan.
• Afstand: De wedstrijd duurt in totaal zestien ronden, ofwel 6400 meter in totaal.
• Opzet: In tegenstelling tot wedstrijden tegen de klok staan alle schaatsers (tot 24) samen aan de start.
• Klassement: De deelnemers krijgen punten tijdens tussensprints maar het is de volgorde waarin ze over de finish komen die de medaillewinnaars bepaalt.
Geen estafette maar een achtervolging. Elke ploeg bestaat uit drie schaatsers.
• Afstanden: acht ronden voor de mannen (3200 m) en zes ronden voor de vrouwen (2400 m).
• Verloop: Twee teams van drie schaatsers starten tegelijkertijd aan weerszijden van de baan (recht tegenover elkaar). De schaatsers van hetzelfde team schaatsen in een treintje achter elkaar om de luchtweerstand te verminderen.
• Bij de finish: De tijd van het team wordt geklokt wanneer de derde en laatste schaatser over de finish rijdt. Teamgeest is dus belangrijker dan individuele snelheid.
• "Klapschaats": In tegenstelling tot bij shorttrack heeft de schaats een scharnierend ontwerp. Het scharnierpunt van het klapmechanisme zit onder de bal van de voet. Bij elke afzet komt de hiel los van het mes, waardoor het mes langer in contact blijft met het ijs.
• Helm: Bij individuele wedstrijden tegen de klok is het niet verplicht om een helm te dragen. De schaatsers dragen een aerodynamische kap die deel uitmaakt van hun pak. Een helm is wel verplicht voor de ploegenachtervolging en massastart.
• Pak: Het pak is in de eerste plaats ontwikkeld om de luchtweerstand te beperken.
• Bril: Onmisbaar om de ogen te beschermen tegen de luchtstroom van meer dan 60 km/u.
Hier vind je een beknopt vergelijkend overzicht om de disciplines niet door elkaar te halen:
• Baan: 111,12 m vs. 400 m.
• Opzet: wedstrijden met uitschakeling vs. wedstrijden tegen de klok (uitgezonderd massastart).
• Teamwedstrijden: estafette vs. achtervolging
• Helm: altijd verplicht vs. vrijblijvend bij individuele wedstrijden en verplicht bij de massastart.
• Mes: vast en links uitgelijnd vs. scharnierende "klapschaats".
• Snelheid: ongeveer 50 km/u vs. meer dan 60 km/u.
Shorttracken doe je op een klassieke ijsbaan. Luik had lange tijd een shorttrackclub, maar tegenwoordig liggen alle shorttrackclubs in Vlaanderen en Brussel.
Er zijn clubs aangesloten bij de Koninklijke Belgische Snelschaatsfederatie in Brugge, Sint-Lambrechts-Woluwe, Antwerpen, Gent en Hasselt.
Aangezien er in België geen overdekte schaatsbaan van 400 m is, maken Belgische schaatsers gebruik van de infrastructuur in Nederland, waar schaatsen echt een nationale sport is.
De ijsbanen van Eindhoven en Geleen liggen het dichtst bij België.
Inlineskaten is een eenvoudiger alternatief om in België te beoefenen. Er zijn enkele skatebanen in ons land (zoals Zandvoorde, in de buurt van Oostende). Speedskatingclubs vind je zowel in het noorden als het zuiden van het land.
Shorttrack en langebaanschaatsen: je kent nu de specifieke kenmerken van beide sporten. Geniet van de prestaties van de Belgische kampioenen tijdens grote wedstrijden of neem deel aan een initiatie!
